Παρασκευή 25 Μαρτίου 2011

Συγγράμματα και άλλα

Για πρώτη φορά, το Υπουργείο Παιδείας προσπαθεί, και καταφέρνει, αφενός να διαπιστώσει και αφετέρου να διορθώσει πολλά από τα μειονεκτήματα του συστήματος, το οποίο στην προηγούμενη μορφή του οδηγείτο σε πλήρη κατάρρευση. Ακόμα και μετά από αυτήν την πολύχρονη περιπλάνηση για την υιοθέτηση του καλύτερου συστήματος, με αλλαγές, τροποποιήσεις και μικροδιορθώσεις, η ουσία επικεντρώνεται και πάλι στον διδάσκοντα και τον διδασκόμενο. Ούτε το μοναδικό σύγγραμμα, ούτε οι πολλαπλές επιλογές φαίνεται ότι λειτούργησαν όπως θα έπρεπε. Αυτοί που κλήθηκαν να το υπηρετήσουν δεν το υποστήριξαν και εδώ οι ευθύνες βαραίνουν κυρίως τους διδάσκοντες. Και η πολιτεία έχει εξίσου μεγάλες ευθύνες γιατί δόμησε το εκπαιδευτικό σύστημα γύρω από τη «ψυχολογική ασφάλεια» που προσφέρει η μελέτη του ενός βιβλίου. Χαρακτηριστική είναι η απάντηση των φοιτητών σε έρευνες, που έγιναν στο πλαίσιο του Ευδόξου, για το λόγο για τον οποίο καθυστερούν να δηλώσουν τις προτιμήσεις τους: «ακόμα δεν μας έχει πει ο καθηγητής τι θέλει να επιλέξουμε για το μάθημα του». Καθοριστικός παράγοντας είναι και η έλλειψη κουλτούρας σε σχέση με τη χρήση των βιβλιοθηκών, από τη μία, αλλά και η αδυναμία των τελευταίων να προσφέρουν ικανοποιητικές υπηρεσίες σε μια ενδεχόμενη μαζική στροφή, προς αυτές, των φοιτητών και των σπουδαστών. Επιβαρυντικός παράγοντας είναι και ο διαπιστωμένος πληροφοριακός αναλφαβητισμός τόσο μερίδας διδασκόντων όσο και της πλειοψηφίας των φοιτητών, με την έννοια της αδυναμίας αναζήτησης της πληροφορίας στις κατάλληλες πηγές, της μετέπειτα αξιολόγησης της ποιότητας της και της χρήση της με τρόπο ορθό και ηθικό αποφεύγοντας το όλο και διογκούμενο φαινόμενο της λογοκλοπής. Μέσα από το πρίσμα όλων αυτών των διαπιστώσεων διλήμματα όπως η κατάργηση της δωρεάς διανομής συγγραμμάτων, ή το σύστημα των πολλαπλών επιλογών (όπως μεγαλοεκδότης με πολλά εκατομμύρια έσοδα από τα ακαδημαϊκά βιβλία υποστήριζε ότι σκοπεύει να κάνει το Υπουργείο Παιδείας), ή η επικράτηση του ηλεκτρονικού βιβλίου κ.λπ. δεν πρέπει να μας απασχολούν. Η καθολική εφαρμογή ενός και μόνο μοντέλου προσκρούει στη δημοκρατικότητα της εκπαίδευσης που πρέπει πάντα να λαμβάνει υπ’ όψιν της τις ιδιαιτερότητες των ακαδημαϊκών πολιτών. Η επιτυχία έγκειται στην ικανότητα προσαρμογής τόσο στο εξωτερικό περιβάλλον (βλ. δύσκολες οικονομικές συνθήκες) όσο και στην ιδιαιτερότητα του διδάσκοντα και του διδασκόμενου. Εδώ δεν μπορεί κανείς να αγνοήσει τη ψυχολογική εξάρτηση στο βιβλίο αναφοράς που έχει δημιουργήσει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Τα αίτια αφορούν βασικές δομικές αδυναμίες (π.χ. μη ύπαρξη οργανωμένων βιβλιοθηκών) και διαχέονται σε όλα τα επίπεδα από (πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, εισαγωγικές εξετάσεις αλλά και μετέπειτα ακαδημαϊκή πορεία του). Επομένως η ύπαρξη των πολλαπλών μοντέλων, ανάλογα με τις εκάστοτε ιδιαιτερότητες, αλλά και η ουσιαστική συμμετοχή του διδάσκοντα και υποστήριξή του από ένα οργανωμένο σύστημα βιβλιοθηκών και επιστημόνων της πληροφόρησης, αποτελούν τη μοναδική οδό για τη βελτίωση αυτής της πτυχής της εκπαίδευσης.